skip to Main Content
DNA Nedir ?

DNA Nedir ?

Deoksiribo Nükleik Asit yani kısaca DNA, nükleik bir asittir. Görevi ; hücrelerde,virüslerin bir kısmında ve tüm organizmalarda meydana gelen metabolik olayların kontrolünü üstlenen ve kalıtını sağlayan moleküllerden biridir. En önemli rolü ise bilgilerin uzun süreli bir şekilde saklanmasını sağlamasıdır.

Kalıtımda üstlendiği rol ile canlılar için yönetici bir molekül diyebiliriz.Eğer yeni bir hücre meydana gelecekse gerekli elemanları DNA taşır ve hücre bölünmesi için en önemli molekül DNA’dır.

Hücreye ait olan  bileşenlerin inşa edilmesi için gerekli olan bilgileri içinde barındırmasından dolayı DNA ; bir şablon veya kalıba benzetilmektedir.

Deoksiribo Nükleik Asit (DNA),aynı zamanda genetik bilgileri barındırır.Bu genetik bilgileri kapsayan DNA parçalarına ise GEN adını veriyoruz.

DNA neredeyse tüm hücrelerde bulunur ve nesilden nesile aktarılabilir. Çift bir moleküldür ve bu çiftler, sarmaşığın dalları gibi birbirinin etrafında dönerek bir sarmal yapı oluşturur.Sarmaşığın dallarına benzeyen her bir molekül DNA “ipliği” olarak adlandırılır.Bu iplikler,birbirlerine kimyasal yollarla bağlanmış nükleotitlerden oluşur.Nükleotitler ; bir şeker, bir fosfat ve  dört çeşit azotlu bazlardan sadece bir tanesiyle oluşur. Bu dört çeşit azotlu baz ; Adenin-Timin-Sitozin ve Guanin’dir.Sırası ile A,T,C ve G şeklinde kısaltılırlar. Her baz yalnızca bir diğer baz ile hidrojen bağı kurabilir. Yani A ile T kurabilir ya da C ile G bağ kurabilir.

DNA’nın Özellikleri

  • DNA, bütün moleküllerde ve bazı virüs çeşitlerinde bulunur.
  • Ökaryot canlılarda DNA, çekirdekte bulunur ve kalıtımı sağlar,organellerde bulunan DNA ise o organellerle ilgili bilgileri taşımakla görevlidir.
  • DNA, genetik bilgi deposudur.
  • DNA molekülü,hücrelerin bölünmesinden önce kendisini eşler.Bu olaya “replikasyon” ya da “dublikasyon” adı verilir.
  • DNA molekül sentezinde görevli olan enzime “DNA polimeraz”, DNA’nın parçalanma görevini üstlenen enzime ise “DNAaz” denir.
  • DNA molekülünün parçalanma işlemi için suya ihtiyacı vardır.DNA içerisindeki toplam nükleotit sayısını (n) ile ifade etmemiz gerekirse, ihtiyaç olan su miktarı ise (n-2)’dir.DNA’nın en küçük bileşenlerine kadar (şeker,fosfat ve bazları ) parçalanabilmesi için ihtiyacı olan su miktarı ise (3n-2) formülü ile hesaplanabilir.
  • Genlerin yapısını DNA oluşturur.
  • Kromozomlar DNA’ları , DNA’lar da genleri taşırlar. Genleri ise nükleotitler oluşturur.Formüle etmek gerekirse : Kromozom > DNA > Gen > Nükleotit
  • Kalıtsal bilgilerin yeni nesillere aktarımını sağlar.
  • Canlıların farklılığı, DNA sayesindedir.
  • Hücredeki protein çeşitliliğini belirler.

 

Sonuç olarak DNA’nın 2 büyük önemli görevi vardır :

  1. Metabolik olayları kontrol etmek,
  2. Kalıtımı sağlamak 

DNA Çift Sarmalı Nedir ?

Bilim adamları, DNA’nın iki telli kimyasal yapısını tanımlamak için “çift sarmal” terimini kullanıyorlar.Bükülmüş bir merdivene çok benzeyen bu şekil,biyolojik talimatları büyük bir hassasiyetle DNA’ya iletme gücünü verir.DNA’nın çift sarmalını kimyasal bir bakış açısından anlamak için, merdivenin yanlarını şeker ve fosfat gruplarının değişen şeritleri olarak resmedin. Merdivenin her basamağı, hidrojen bağlarıyla birbirine eşlenmiş iki azot bazından oluşur. Bu tip kimyasal eşleşmenin son derece spesifik doğası nedeniyle, A tabanı daima T tabanıyla çiftleşir ve S de G ile çiftleşir. Yani, bir DNA çift sarmalındaki iplikçik üzerindeki bazların sırasını biliyorsanız, diğer iplikçikteki bazların sıralamasını bulmak oldukça basittir.DNA’nın benzersiz yapısı, molekülün hücre bölünmesi sırasında kendini kopyalamasını sağlar.Bir hücre bölünme için hazırlandığı sırada,DNA sarmalı ortadan ikiye ayrılır ve iki tek iplik şeklini alır.

  1. DNA Şifrelemeyi Nasıl Yapar ?

     

    İnsan yapısı, karmaşık gibi görünse de oldukça sistematik ve kusursuz bir şekilde yaratılmıştır.Sistem aslında çok düzenli bir şekilde işler. Çeşitli maddelerden meydana gelen yapıların hepsinin ayrı ayrı görevleri mevcuttur ve bu görevleri kusursuz olarak yerine getirirler.

    İnsan yapısı, her organizmada aynı şekilde işler fakat organizmalar arasındaki farklılığı DNA sağlamaktadır.Deosiribo Nükleik Asit yani kısaca DNA, bir bakıma tüm canlıların fiziksel ve kimyasal özelliklerini bünyesinde barındıran bir kimlik kartıdır diyebiliriz.Bu fiziksel ve kimyasal özellikleri DNA kendi zincirinde taşır.Bu zincir de hücrelerin içinde yer alan çekirdekte bulunur.

    Bir insanda ortalama 70 ila 100 trilyon arasında hücre bulunur.Bu hücrelerin her birinin içerisinde ayrı ayrı DNA molekülü yer alır.Hücrelerdeki farklılığın sebebi ,DNA molekülünün üzerinde yer alan “Histon” molekülleridir.

    DNA zinciri,gerçekte çok uzun olup,insan hücresinde yaklaşık 1 metreyi bulabiliyor.Bu kadar uzun bir zincir olmasına rağmen mikroskopla bile zor görülen bir hücrenin içine hassas bir şekilde paklenerek yerleştirilir.

    En ilginci ise DNA’daki bazı bazların sıralamasını kağıda dökmek istedik diyelim. Bunun için bir kütüphane dolusu ansiklopediye ihtiyacımız olurdu.Yani vücudumuzdaki hücrelerin her birinin içinde bir kütüphane dolusu kitabı dolduracak bilgi saklıdır.DNA gerek yapısı bakımından gerekse fonksiyonu bakımından bir yaradılış harikasıdır diyebiliriz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back To Top